‘We laten zien dat het wel kan’

Sinds afgelopen mei is Albert Vos programmamanager van Eems-Dollard 2050. Hij neemt het stokje over van Frances Heijman. Vos heeft er zin in. “Het concept van ons nieuwe programmaplan straalt veel energie uit. We willen kansen benutten en kansrijke initiatieven aanjagen.”

Vos heeft verheugend nieuws: het programma Eems-Dollard 2050 gaat door. “Alle opdrachtgevers hebben we gevraagd of een vervolg noodzakelijk was. We kregen een volmondig ja.” Vos ziet voor het programma een belangrijke verbindende rol weggelegd: tussen Den Haag en de regio en tussen regionale partijen. “Onze kracht is verbinding. Den Haag maakt plannen voor natuurherstel. Wij helpen om de landelijke ambities te vertalen naar concrete maatregelen in de Eems-Dollard. Na tien jaar kennen we als geen ander de partijen, bewoners, boeren, opgaven en sentimenten in de regio. We weten wat er speelt.”

Het kan wel

Een nieuwkomer is hij bepaald niet binnen het programma. Hij is gepokt en gemazeld. Met het project VLOED verkende hij eerder het opschalen van nuttige toepassingen van baggerslib. Hij zette ook het programma Meegroeiende Kust in de steigers. Zijn belangrijkste eyeopener: “Het kan wél. In de kustzone blijken natuur en landbouw niet tegenstrijdig. Onze aanpak biedt partij-en toekomstperspectief. Boeren willen bijvoorbeeld graag dat hun land wordt opgehoogd met havenslib en de natuur profiteert van minder slib.” Die positieve gedachte neemt hij mee naar de volgende fase.

Breed gedragen programma

Momenteel sleutelt Vos met adviesbureau Wing aan het programmaplan 2027-2031, dat komend voorjaar verschijnt. “Ons plan”, noemt hij het met nadruk. Met ‘ons’ bedoelt hij alle betrokken partners: van (semi)overheden tot de Coalitie Wadden Natuurlijk. Het hoofddoel, namelijk herstel van de natuur in de Eems-Dollard, blijft overeind. Wel houden de partners dit najaar de eerder gestelde natuurdoelen tegen het licht. “We scherpen ze na tien jaar met alle opgedane kennis aan.”

Verbreding

De afgelopen periode lag de focus van het programma sterk op het nuttig toepassen van slib. Het programma Meegroeiende Kust gaat hiermee zelfstandig verder, met een eigen team en huisstijl. Vos: “Meegroeiende Kust werkt aan het ophogen van landbouwgrond met slib, de dijkversterking van de Dollarddijk met slib uit de Eems-Dollard en het creëren van extra ruimte voor natuur. Ze voeren een tienjarig experiment uit. Wij kijken naar het hele systeem, de complete ecologie. Ik zie ons programma als een landingsbaan voor nieuwe initiatieven. Denk aan het versterken van de zeegrasvelden op de zandplaat Hond en Paap, het opschalen van het project met de rifblokken en de samenwerking met Duitsland. Naast het troebele water, waardoor te weinig zwevende algen leven in het water, kijken we ook naar andere aspecten die de natuur nadelig kunnen beïnvloeden. Wat is bijvoorbeeld de invloed van lozingen in de Eems-Dollard op de dieren die er leven?”

Kennisontwikkeling

Kennisontwikkeling blijft de komende periode van essentieel belang. “We weten nog heel veel niet. Neem de zogenoemde kabelbacteriën in slib, waar kunstenaar Marjolijn Dijkman aandacht voor vraagt.” Vos wil het systeem nog beter doorgronden. Als voorbeeld noemt hij de functie van kwelders als kraamkamer voor vissen. “Met vismonitoring brengen we momenteel in kaart waar vissen voorkomen en opgroeien, en hoe ze zich gedragen. Australiërs gebruiken daar onderwatercamera’s voor. Super innovatief, zelfs troebel water krijgen ze helder in beeld. Hun techniek gaan we ook in de Eems-Dollard toepassen.”

Deltapionier

Vos wil meer naar buiten treden met het werk van het programma. Zelf geeft hij het voorbeeld. Voor het Deltaprogramma deelt hij komend jaar als Deltapionier zijn ervaringen en inzichten met de buitenwereld. ‘De tijd van sectoraal denken is voorbij’, luidt de titel van zijn eerste gastcolumn. Vos: “Dat ik gevraagd ben als Deltapionier geeft aan hoe innovatief en vooruitstrevend we in het Eems-Dollard estuarium werken aan herstel van de natuur. We lopen voorop.”