Dubbele Dijk: proeftuin tegen verzilting

De eerste oogst uit de Proefboerderij Dubbele Dijk is binnen: gerst, verbouwd op een zilte bodem. “Van het graan wordt bier gebrouwen”, vertelt Rob van Haren, lector plantaardige productie en verwerking aan de Hanzehogeschool. Samen met senior-onderzoeker Irmgard Starmann in de proeftuin zoekt hij naar teeltkansen in een zilte bodem.

Vanaf de zeedijk bij Bierum zijn ze goed zichtbaar: de 36 lange stroken van tachtig meter lang en zes meter breed. Ze maken deel uit van Proefboerderij Dubbele Dijk, een veldlaboratorium van 27 hectare. In het noordelijke deel bootsen Van Haren en Starmann het jaar 2040 na. “In de polder is 80 centimeter grond afgegraven. Daardoor komt er meer zoute kwel naar boven, vergelijkbaar met de toekomstige verzilting.” Verzilting van landbouwgrond door klimaatverandering, bodemdaling en een stijgende zeespiegel wordt een nijpend probleem, verzekert hij. “Tegen 2040 kampt maar liefst 500 km² rijke Groninger akkergrond met een verhoogde zoutgraad.”

Vasthouden van regenwater

In het proefgebied voert de Hanze landbouwexperimenten uit. Kansrijke oplossing om de hogere kweldruk te pareren lijkt het vasthouden van zoet regenwater. “We willen een zoetwaterbel creëren die op het zoute kwelwater drijft. Water vasthouden kan met regeneratieve landbouw, die is gericht op het herstellen en verbeteren van de bodem. Meer organische stof en bodemleven, zoals regenwormen, betekenen meer vocht in de bodem”, legt Starmann uit.

Scala aan maatregelen

Gerst, veldbonen, kolen, haver, oliegewassen, rogge: in de stroken test de proefboerderij het effect van regeneratieve maatregelen. “We laten de bodem altijd bedekt en voegen bodemmicrobioom toe, een soort probiotica voor het bodemleven. Ook zaaien we soortenrijke groenbemesters als ondergroei. Onder het graan ligt geen kale bodem, maar groeien klavers en andere planten”, aldus Starmann. Ter vergelijking liggen de stroken om en om met regeneratieve en gangbare landbouw. De gewassen en zoutgehalten worden geavanceerd gevolgd met bodemsensoren in robots en drones. “We bouwen er nog een laboratorium, zodat we ter plekke analyses kunnen uitvoeren”, zegt Van Haren.

Wereldakker voor educatie

Bijzonder is de Wereldakker van 2.000 vierkante meter, ingericht door docenten en studenten van de Hanze en DCTerra. Starmann: “Dat is wat voor iedere wereldbewoner beschikbaar is, uitgaande van 8 miljard mensen en 1,6 miljard hectare akkerland.” Het veld toont hoe de landbouwgrond momenteel mondiaal wordt benut. “44 procent granen, 19 procent oliezaden en soja, 9 procent groenvoer voor dieren en slechts 4 procent groenten”, somt Starmann enkele gewassen op. Het demonstratieveld dient vooral voor educatie. “We ontwikkelen educatieve programma’s, lessen en bewustwordingscampagnes.”

Zeewier en kokkels kweken

Ook met zilte aquacultuur wordt geëxperimenteerd. Van Haren: “In grote bassins, die we naar verwachting in het najaar voor het eerst vullen met zeewater uit de Dollard, kweken we zeewier en kokkels. Teelt op land biedt een duurzaam alternatief voor zeewierteelt op zee en handkokkelwinning in de Waddenzee.” De oogst, ook de landbouwgewassen, wordt verwerkt tot hoogwaardige voedselproducten. Van Haren: “Meerdere partijen, waaronder de koksopleiding van Noorderpoort, gaan ermee aan de slag. Zeewierburgers, bier en whisky van gerst, speciaal brood met een zilte smaak: we zijn benieuwd hoe ze smaken.”

Lees hier over meer initiatieven met zilte gewassen en aquacultuur bij de Dubbele Dijk.

Foto: Bert Gort